Афіцыйны сайт
7 снежня 2017

Зарплата "ў канверце": ці вырашана праблема?

Нажаль, бываюць сітуацыі, калі неўрэгуляванасць ці неадпаведнае заканадаўчае рэгуляванне прымушае будаваць адносіны "наймальнік - працаўнік" па схемах, змешчаным па-за прававым полем. 

Гэтая сітуацыя пагаршаецца і дагэтуль існуе практыка выплаты зарабатнай платы "ў канвертах", што самім сваім утрыманнем нівеліруе значэнне належнага афармлення працоўных адносін. Гэта сапраўды становіцца не больш чым афармленнем, калі рэальныя адносіны працаўніка і наймальніка, уключаючы службовыя абавязкі, рэжым працы і адпачынку, памер і перыядычнасць аплаты працы, зусім не адпавядаюць выкладзеным у працоўнай дамове (кантракце) і іншых лакальных нарматыўных актах. Больш таго, такія адносіны часта не адпавядаюць і заканадаўству.  

Практыка выдачы зарплаты "ў канвертах" - гэта не толькі сыход ад падаткаў. Тым самым наносіцца ўдар па інтарэсах самаго чалавека: бо яго пазбаўляюць пенсіі ў будучыні.   Нелегальнай выплатай зарплаты завяршаецца цэлы комплекс сур'ёзных парушэнняў у дзейнасці суб'екта гаспадарання. Бо, каб выплаціць няўлічаныя грашовыя сродкі, іх трэба аднекуль узяць. Кіраўнікі арганізацый спрабуюць зменшыць выдаткі на аплату працы і, сыходзячы ад адлічэнняў у Фонд сацыяльнай абароны насельніцтва Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь, імкнуцца мінімізаваць падатковыя плацяжы, прычым незаконным шляхам.    Бывае і такое, што людзі і зусім працуюць нелегальна (без працоўнай дамовы). Пры гэтым час працы ў такіх наймальнікаў не ўключаецца ў працоўны стаж супрацоўнікаў. Згаджаючыся працаваць падобным вобразам, яны рызыкуюць застацца зусім без грошай. Схема простая: вам абяцаюць, вы працуеце, а калі прыходзіць час разліку, замест абяцанага атрымліваеце значна меншую суму, калі наогул яе атрымліваеце. Даказаць штосьці практычна немагчыма: вусновая дамова - яно і ёсць вусновая дамова (на слова вам ніхто не паверыць). І менавіта для абароны праў працаўніка дзяржава патрабуе абавязковага афармлення працоўных адносін, няхай гэта будзе самавітая арганізацыя, разавая праца ці праца ў індывідуальнага прадпрымальніка. Пры гэтым гарантыі і кампенсаванні, на якія можа разлічваць працаўнік паводле Працоўнага кодэкса Рэспублікі Беларусь, яго правы на працоўны і сацыяльны адпачынак (па цяжарнасці і родам, у сувязі з навучаннем без адрыву ад вытворчасці і г.д.), аплата лістка па часавай непрацаздольнасці могуць быць рэалізаваны ім толькі пры заключэнні з наймальнікам працоўнай дамовы (дамовы падраду).   

Змяншаючы выдаткі на аплату працы і фактычна сыходзячы ад адлічэнняў у Фонд сацыяльнай абароны, кіраўнікі арганізацый і індывідуальныя прадпрымальнікі імкнуцца тым самым мінімізаваць падатковыя плацяжы, прычым незаконным шляхам. Варта нагадаць ім, што зман дзяржавы парой абыходзіцца занадта дорага: за ўхіленне ад падаткаў прадугледжана  адміністрацыйная адказнасць. Акрамя таго, яны істотна змяншаюць узровень сацыяльнай абароненасці працаўніка, пазбаўляючы яго дапаможніка па непрацаздольнасці і не даючы магчымасці забяспечыць годнае жыццё пры выхадзе на пенсію.  

Б.В. Каралевіч, 
начальнік Ваўкавыскага  раённага аддзела